کنترل کیفیت آماری

کنترل فرایند آماری با minitab

کنترل کیفیت آماری

کنترل کیفیت آماری (SQC) چیست؟

کنترل کیفیت آماری (SQC) چیست؟

کنترل کیفیت آماری (SQC) شاخه‌ای از کنترل کیفیت است که شامل جمع‌‌آوری، تحلیل و تفسیر داده‌ها برای استفاده در فعالیت‌های کنترل کیفیت می باشد. کنترل فرآیند آماری (SPC) و نمونه‌گیری برای پذیرش دو بخش اصلی کنترل کیفیت آماری‌اند. از طرفی همه فعالیت‌های برنامه‌ریزی شده یا سیستماتیک ضروری برای دستیابی به اطمینان کافی درباره برآورده شدن نیازهای کیفی تعریف شده محصول یا خدمت را تضمین کیفیت می‌نامند.

تضمین کیفیت اطمینان دهی نسبت به کیفیتی است که باید فراهم شود و شامل ارزیابی مداوم دقت سودمندی با توجه به اقدام‌های تصحیح کننده زمانی و باز خورد مناسب در مواقع لزوم است. تفاوتی روشن بین کنترل کیفیت و تضمین کیفیت وجود دارد. کنترل کیفیت شامل فعالیت‌هایی از قبیل تعیین مشخصات، طراحی، تولید یا نصب، بازرسی و بررسی عملکرد است ولی تضمین کیفیت علاوه بر موارد بالا تمامی سیستم کیفیت را نیز در بر می‌گیرد.

کنترل فرآیند آماری Statistical Process Control(SPC)

اگر قرار باشد یک محصول مشخصات مورد نظر مشتری را دارا باشد آنگاه این محصول باید بوسیله یک فرایند پایدار یا تکرارپذیر تولید گردد. به عبارت دیگرفرآیند تولید باید از تغییرپذیری کمی در حول مقدار هدف یا ابعاد اسمی

(Nominal Dimensions) مشخصات کیفی محصول یا خدمت برخوردار باشد.

کنترل فرآیند آماری مجموعه ای قدرتمند و توانا از ابزار حل مشکل است که در ایجاد ثبات در فرآیند و بهبود کارآیی از طریق کاهش تغییرپذیری مفید واقع می گردد.

در هر فرآیند مقدار خاصی تغییرپذیری به طور ذاتی وجود دارد. این تغییرپذیری ذاتی در اثر انباشته شدن مجموعه زیادی از انحراقات کوچک و غیرقابل اجتناب به وجود می آید.

در کنترل کیفیت آماری این تغییرپذیری را معمولا به عنوان یک سیستم پایدار می شناسیم. فرآیندی که فقط در حضور انحرافات تصادفی عمل کند را فرآیند تحت کنترل آماری نامند.

منابع ایجاد تغییرپذیری در فرآیند که شامل انحرافات تصادفی نیست را انحرافات با دلیل(Assignable Causes) نامند. فرآیندی که در حضور انحرافات با دلیل عمل کند را فرآیند خارج کنترل گویند.

ابزار هفتگانه SPC

1- هیستوگرام

2- برگه کنترل

3- نمودار پارتو

4- نمودار علت ومعلول

5- نمودار تمرکز نقص ها

6- نمودار پراکندگی

7- نمودار کنترل

کنترل کردن یک کیفیت به زبان آماری

1- توزیع، طبیعی(نرمال) باشد.

2- مرکزیت آن منطبق بر هدف باشد.

3- پراکندگی توزیع کم باشد.

کنترل کیفیت آماری، استفاده از تکنیک‌های آماری در همه مراحل تولید، مونتاژ و خدمات است، تا بدین طریق بتوانیم محصولی با کیفیت و مطابق با مشخصات مطلوب و مورد نظر مصرف‌کنندگان تولید کرده و باعث جلب رضایت مشتری شویم.

کیفیت چیزی فراتر از مهارت‌ها، ابزار، فرآیند و شرایط تولیدی است. باید توجه داشت اگر در حین تولید به فرآیند تولید توجه نشود و بازرسی بر روی آن اعمال نشود، امکان ایجاد بسیاری از ضایعات و دوباره کاری‌ها را داریم و محصولی خارج از شرایط کنترلی تولید شده و در نهایت باعث نارضایتی مشتری می‌شود.

رقابت در بازار جهانی امکان انتخاب به مصرف‌کنندگان را می‌دهد و مصرف‌کنندگان نیز بالطبع محصولی را انتخاب می‌کنند که کیفیت بهتری داشته باشد، شاید فکر کنید که مقوله کیفیت باعث افزایش هزینه‌ها شده و این طور به نظر برسد که محصول با کیفیت، مساوی با محصولی است با قیمت تمام شده بالاتر، ولی دراینجا باید به مسأله هزینه‌های ضایعات و دوباره کاری‌ها توجه فرمایید. باید این دیدگاه‌های سنتی را کنار گذاشته و این واقعیت را درک نماییم:

«بهبود کیفیت می‌تواند با کاهش هزینه‌ها و نه افزایش آن همراه باشد»

با استفاده از فنون آماری می‌توانیم کیفیت فرآورده‌ها را افزایش داده و ضایعات را کم کنیم و این کار باعث کاهش قیمت تمام شده می شود و در نهایت رضایت مشتری را به همراه خواهد داشت و این رضایت به معنای افزایش فروش است.

درباره نویسنده

محمد جواد شریفی

دکترای صنایع، مدرس دوره های تخصصی کیفیت، اکسل پیشرفته، طراحی داشبورد در اکسل و مدیریت پروژه